ANASAYFA

📖 SADIK TÜRKMEN’İN HAYATINDAN KESİTLER

Yarım Asırlık Mücadele: Kur’an’ı Okumak, Anlamak ve Yaşayarak Öğrenmek

“İniş Sırasına Göre Akıl ve Bilim Işığında Kur’an’ın Kur’an ile Tefsiri” çalışmamın altyapısı, yaklaşık elli yıllık, yani yarım asırlık bir okuma, araştırma ve hayat mücadelesine dayanmaktadır. Bu satırları yazmamın sebebi kendimi öne çıkarmak değil; Kur’an’ı anlama yolculuğumun hangi şartlarda şekillendiğini paylaşmaktır.

📖 Okumaktan Hayata: Müzzemmil’den Müddessir’e

Gençlik yıllarımda Kur’an ayetlerinin yalnızca masa başında okunarak bütünüyle kavranamayacağını düşünüyordum. Peygamberimizin (sav.) Kur’an’ı insanlara okurken, anlatırken ve yaşarken karşılaştığı güçlükleri, elbette onun yaşadıklarıyla bir tutmadan, kendi hayatımda kısmen de olsa anlamaya çalışmak istedim. Ben buna “Kur’an’ı yaşayarak öğrenmek” diyorum.

Ankara çevresinde önce en yakınlarımla konuşmaya, onları Kur’an üzerinde düşünmeye davet etmeye başladım. Geceleri Müzzemmil suresi doğrultusunda okumaya ve tefekküre, gündüzleri ise Müddessir suresinin “kalk ve uyar” çağrısından hareketle öğrendiklerimi hayata taşımaya gayret ettim. Kur’an okumak benim için yalnızca kişisel bir uğraş değil, insanlarla buluşan bir sorumluluk hâline geldi.

🕊️ 12 Eylül Sonrası Zor Yıllar

12 Eylül 1980 askerî darbesinin ardından Türkiye çok zor bir dönemden geçiyordu. Ben de o yıllarda sokaklarda, iş yerlerinde ve karşılaştığım insanlarla Kur’an üzerine konuşmayı sürdürdüm. Bazen ayaküstü üç beş ayet okuyor, insanlara Kur’an’ı anlayabildikleri dilde okumalarını tavsiye ediyordum. O dönemde yararlandığım mealler arasında Diyanet’in meali ve Süleyman Ateş hocamızın meali vardı. Türkçesini daha anlaşılır bulduğum için çoğunlukla Süleyman Ateş’in mealini tercih ediyordum.

Henüz kendi meal çalışmam yoktu. Fakat o yıllarda bile zihnimde bir düşünce vardı: Bir gün Kur’an’ı anlamaya yönelik kendi meal çalışmamı hazırlamak istiyordum. Mevcut yaklaşımlarda eksik gördüğüm yönleri araştırıyor, ayetlerin birbirleriyle açıklanmasına önem veriyordum.

📖 İhtilâl Yıllarında Kur’an’ı Hatırlatma Mücadelem

O yıllarda gençlik heyecanıyla köklü bir karar almıştım. Kur’an ve mealleri dışında başvurduğum dinî kaynaklardan uzaklaşmış; sünnet, hadis, mezhep ve âlimlere ilişkin eserleri de bir süreliğine tamamen reddetmiştim. Yalnız Allah’a yönelmek, Kur’an’ı okuyarak öğrenmek ve hayatıma taşımak istiyordum. Rabbimin beni Kur’an ile yetiştireceğine ve bana öğreteceğine inanıyordum.

Çünkü başka kitapların etkisiyle Kur’an’ı okuduğumu ve ayetleri de o eserlerin bakış açısından anlamaya çalıştığımı düşünüyordum. Bu etkiden kurtulmak için yıllar boyunca satın alarak biriktirdiğim temel eserler dâhil, Kur’an ve mealleri dışındaki dinî kitaplarımı bir kış boyunca sobada yaktım. Başkalarının da zihnini karıştırmasınlar diye satmadım. Bu, gençlik yıllarımın çok keskin ve kişisel bir kararıydı.

Üç ila beş yıl boyunca her hafta Kur’an mealini baştan sona bitirmeyi hedefleyerek geceleri okudum. Gündüzleri otobüslerde, dolmuşlarda, sokakta ve insanlarla karşılaştığım başka yerlerde uygun bir vesile bulup birkaç ayet okuyor, onları Kur’an’ı anlamaya ve düşünmeye davet ediyordum. Benim için bu, bir Müslüman olarak Allah’ın ayetlerini insanlara hatırlatma görev ve sorumluluğuydu.

📖 Ankara’dan Türkiye’nin Şehirlerine Uzanan Yolculuğum

O yıllarda Ankara’da yaşıyordum. Kur’an’dan öğrendiklerimi insanlara hatırlatma ve Allah’ın ayetlerini tebliğ etme gayretime önce memleketim Ankara’dan başladım. Sonra başka şehirlere de gittim. O dönemde Türkiye 67 vilayetten oluşuyordu. İmkân buldukça şehir şehir dolaşıyor, karşılaştığım insanları Kur’an mealini okumaya, ayetler üzerinde düşünmeye ve yalnız Allah’a yönelmeye davet ediyordum.

Amacım insanları etrafımda toplamak değildi. Gittiğim yerlerde bir cemaat, teşkilat veya örgüt oluşturmayı düşünmedim. İnsanlarla konuşabildiğim ortamlarda birkaç ayet okuyup Allah’ın mesajını hatırlatıyor, sonra yoluma devam ediyordum.

Hiç kimseyi etrafımda toplamak istemedim. Bir cemaat, teşkilat veya örgüt kurmadım; insanları kendime değil, Kur’an mealini bizzat okumaya yönlendirdim. Bütün bunlar 12 Eylül ihtilâlinin etkilerinin sürdüğü yıllarda yaşandı. Kendi hatırladığım kadarıyla bu faaliyetlerim yüzünden yüzlerce kez gözaltına alındım. Ben suç işlemediğime, yalnızca insanlara Kur’an’dan ayetler hatırlattığıma inanıyordum; fakat o dönemde bu davranışlarım dahi hakkımda işlem yapılmasına neden oluyordu.

Hüseyin Öztürk abimle ilgili hatıramın da bu bağlamda doğru anlaşılmasını istiyorum. O yıllarda bazı kişiler hakkımda “Kendisini peygamber ilan etti.” şeklinde asılsız bir iddia ortaya attılar. Hâşâ, sümme hâşâ! Allah’a sığınırım. Benim asla böyle bir iddiam, sözüm veya düşüncem olmadı. Kendimi hiçbir zaman peygamber olarak tanıtmadım. İnsanları şahsıma değil, Allah’ın kitabına yönlendirmeye çalıştım.

Bu acı hatıraları kendimi yüceltmek için değil; yaşadıklarımı, o yıllardaki düşüncelerimi ve Kur’an’ı anlama yolculuğumun nasıl şekillendiğini doğru anlatmak için paylaşıyorum.

🏛️ 1983: Diyanet Vakfı’nda Yaşadığım Olay

1983 yılında, 23 yaşımdayken, Diyanet İşleri Başkanlığı ile bağlantılı Türkiye Diyanet Vakfı bünyesindeki TDV Yayın Matbaacılık ve Ticaret İşletmesi Dizgi Ünitesinde Dizgi Operatörü olarak görev yapıyordum. Hatırladığım kadarıyla o dönemde Diyanet İşleri Başkanı Tayyar Altıkulaç, Vakıf Müdürümüz Yakup Üstün, birimimizdeki müdürümüz ise Hüseyin Öztürk idi.

Bir gün Tayyar Bey birimimize geldiğinde çalışanlar ayağa kalktı; ben ise çalışmaya devam ettim. Neden ayağa kalkmadığım sorulunca, inancım gereği Allah’tan başkası karşısında “hazır ol” vaziyetinde durmak istemediğimi söyledim. Bu tavrımın yanlış anlaşılması ve hakkımda dile getirilen sözler beni çok üzdü. Yaklaşık üç ay sonra çağrıldığım bir toplantıda işime son verildiği bildirildi. Olayı bugün de kendi yaşadığım ve hatırladığım biçimiyle anlatıyorum.

Olayın ardından bana, “Başkana gidip özür dile, affını iste.” denildi. Ben de, “Ben özür dilenecek, affımı isteyecek bir şey yapmadım ki!” diye karşılık verdim. O günkü kanaatime göre yanlış bir davranışta bulunmamıştım; bu nedenle yapmadığıma inandığım bir yanlış için özür dilemeyi doğru bulmadım.

O sırada büyük oğlum Abdullah Furkan yeni doğmuştu. Ailemin geçim sorumluluğu omuzlarımdaydı. İşsiz kalmak kolay değildi. Ancak o günkü inancımla verdiğim kararın arkasında durdum; yaşadığım zorlukları da bu yolculuğun bir parçası olarak gördüm.

🌱 Zorluktan Sonra Açılan Bir İş Kapısı

Mesleğimde teknik bilgi ve tecrübeye sahiptim. O yıllarda İslam, Kadın ve Aile ve İslâm Medeniyeti dergilerinin yayın çevresinden tanıdığım büyüklerim işsiz kaldığımı öğrendiler. Dizgi ve yayıncılıkta uzmanı olduğum cihazlarla çalışmam için bana yeni bir iş teklif ettiler. Önceki kazancıma göre çok daha iyi şartlar sundular. Bu gelişmeyi büyük bir şükürle karşıladım; oğlumun doğumuyla birlikte hayatımızda yeni bir sayfanın açıldığını hissettim.

🏛️ Furkan Basımevi: Hem Ailemin Geçimi Hem Kur’an Yolculuğum

Daha sonraki yıllarda Rabbim bana kendi işletmemi ve matbaamı kurmayı nasip etti. Adını da 1983 yılında dünyaya gelen ilk evladımın adından esinlenerek FURKAN BASIMEVİ koydum.

Hafta içi matbaamda çalışıyor, ailemin geçimini sağlıyordum. Hafta sonlarının iki gününü, cumartesi ve pazarı ise şehir şehir dolaşarak insanlara Kur’an’ı hatırlatmaya ayırıyordum. Bir yandan aileme karşı sorumluluklarımı yerine getiriyor, diğer yandan Kur’an’ı okuma, anlama ve insanlarla paylaşma gayretimi sürdürüyordum.

Matbaacılık mesleğim geçim kaynağım olduğu gibi ileride hazırlayacağım meal ve tefsir çalışmalarının yayıncılık bakımından temelini de oluşturdu. Bugün geriye dönüp baktığımda Furkan Basımevi’nin yalnızca bir iş yeri değil, hayatımdaki Kur’an yolculuğunun önemli bir durağı olduğunu görüyorum.

📻 Radyo Mim 99.3: Kur’an’ın Gölgesinde Geçen Geceler

1990’lı yıllarda, uzun süredir üzerinde çalıştığım “İniş Sırasına Göre Akıl ve Bilim Işığında Kur’an’ın Kur’an ile Tefsiri” çalışmamı radyo yayınlarına taşıma imkânı buldum.

İstanbul’dan bütün Marmara Bölgesi’ne yayın yapan 99.3 frekansındaki Radyo Mim’in hem Genel Yayın Yönetmenliğini hem de program yapımcılığını üstlendim.

Programımın adı “Kur’an’ın Gölgesinde Örnek Bir Kur’an Nesline Doğru” idi.

Her cumartesi akşamı saat 20.00’de başlayan ve pazar sabahı 06.00’ya kadar devam eden, beş bölümden oluşan yaklaşık on saatlik canlı bir program hazırlıyordum.

Programın en önemli özelliği, dinleyicilerin yalnızca beni dinlemeleri değil, Kur’an mealini bizzat kendilerinin okumalarıydı.

Telefonla canlı yayına bağlanan dinleyicilerime, evlerinde bulunan herhangi bir Kur’an mealinden yaklaşık on ayet okutuyordum. Böylece Kur’an’ı yalnızca anlatan bir yayın değil, dinleyicilerin doğrudan katıldığı bir okuma ve tefekkür ortamı oluşturmuştuk.

Canlı yayına katılmanın tek bir şartı vardı: Kaldığımız ayetin neresi olduğunu bilmek. Bu şartı özellikle koymuştum. Çünkü dinleyicilerimin program boyunca okunan ayetleri takip edip etmediklerini anlamak istiyordum.

İlgi o kadar büyüktü ki bir gecede canlı yayına katılan dinleyici sayısı zaman zaman yüze yaklaşıyordu.

O yıllarda bugünkü internet, görüntülü yayın ve dijital araştırma imkânları yoktu. Fakat telefon hatları ve radyo aracılığıyla insanların evlerindeki Kur’an meallerini açmalarına, ayetleri okumalarına ve birlikte düşünmelerine vesile olmaya çalışıyorduk.

📚 Radyo Yayınlarından Kendi Kur’an Mealimi Hazırlama Kararıma

İşte tam da bu radyo çalışmam sırasında, kendi anladığım şekilde bir Kur’an meali hazırlamamın artık bir zorunluluk olduğunu fark ettim ve buna karar verdim. Çünkü o dönemde piyasada, benim Kur’an’dan anladıklarımı halkımızın günlük konuşma diliyle ifade eden bir meal bulunmadığını düşünüyordum.

Canlı yayına katılan insanlara, evlerinde bulunan Kur’an meallerinden ayetler okutuyor ve ardından “Bu ayetten ne anladın?” diye soruyordum. Aldığım cevaplar bana çok şey öğretiyordu. Bazı meallerde kullanılan kelimelerin, dinleyicilerimin günlük hayatta konuştuğu Türkçeden uzak kaldığını; Arapça, Farsça ve başka dillerden gelen, herkesin kolayca anlamadığı ifadeler içerdiğini görüyordum.

O zaman aynı anlamı, dinleyicimin kelime hazinesine, anlayışına, kavrayışına ve kültürel birikimine daha yakın sözcüklerle yeniden ifade ediyor; ayeti bu kelimelerle tekrar okumasını istiyordum. Böylece ayet üzerinde yeniden düşünmesine imkân oluşuyordu. Benim için önemli olan, insanların yalnızca kelimeleri seslendirmesi değil, okudukları ayetten ne anladıklarını fark etmeleriydi.

Aslında bu yöntemle, ileride hazırlayacağım Kur’an mealinin zeminini ve temelini bilinçli olarak oluşturuyordum. Bu, akademik bir meal hazırlama iddiasından doğan bir çalışma değildi. Ben zaten yıllardır halkımın içindeydim; insanlarla yüz yüze görüşmüş, onlara Kur’an okumuş ve ayetleri birlikte düşünmeye çalışmıştım. Bu tecrübeler sonunda, hazırlayacağım mealin de insanlara onların anlayabileceği bir Türkçeyle hitap etmesi gerektiğine kanaat getirdim.

Şükürler olsun, mealim yayımlandıktan sonra büyük ilgi gördü. Gazete ve dergilerdeki bazı deneyimli yazarlar eserimi okuyup köşelerinde değerlendirdiler. Bu yazılara sitemizin “Hakkımda” bölümünden ulaşabilirsiniz. Bildiğim kadarıyla mealim, ellinin üzerinde internet sitesindeki karşılaştırmalı meal çalışmalarında yer aldı ve çeşitli mobil uygulamalara da eklendi.

Bugün Kur’an’ın Keşif Atlası’nda sürdürdüğüm anlaşılır anlatım gayretinin önemli temellerinden biri, işte o gecelerde dinleyicilerimle birlikte yaptığımız ayet okuma, anlama ve yeniden ifade etme çalışmalarıdır.

📺 Radyo Programımı Televizyona Taşıma Gayretim

Radyo programımın gördüğü ilgiden sonra bu çalışmayı televizyona taşımak istedim.

Programın içeriğini, bölümlerini ve uygulanış biçimini anlatan ayrıntılı bir proje dosyası hazırladım. O yıllarda yayın örnekleri bugünkü gibi dijital dosyalarla değil, kasetlerle sunuluyordu. Ben de program kayıtlarımı kasetler hâlinde hazırlayarak çeşitli televizyon kanallarına götürdüm.

Bunlar arasında dönemin Kanal 6 ve Flash TV gibi televizyon kuruluşları da vardı.

Benim herhangi bir maddi talebim olmadı. İstediğim, Kur’an’ı okuma ve anlama çalışmalarının daha geniş kitlelere ulaşmasıydı.

Hatırladığım kadarıyla Flash TV ile görüşmelerimiz oldukça ilerlemiş, neredeyse anlaşma aşamasına gelmiştik. Ancak sonuçta programı benim sunmam veya hazırlamam yönünde bir anlaşma gerçekleşmedi.

Daha sonra bana aktarıldığına göre, proje hakkında görüşen bazı kişiler programı Prof. Dr. Yaşar Nuri Öztürk’e götürmeyi önermişlerdi.

Bir süre sonra Flash TV’de “Kur’an’ın Işığında” adıyla bir program yayınlanmaya başladı. Ben bu programın, daha önce sunduğum “Kur’an’ın Gölgesinde” projemle benzerlikler taşıdığını düşündüm.

🌹 Yaşar Nuri Öztürk Hocamla İlgili Hatıram

Yaşar Nuri Öztürk Hocamla daha önce çeşitli ortamlarda karşılaşıyorduk. Kendisine radyo programımın kayıt kasetini hediye etmiş, programıma katılması için davette bulunmuştum. Kendisi de çalışmalarımı takip ettiğini söylerdi.

Flash TV’deki program başladıktan sonra, çok sevdiğim bir ağabeyim olan Kur’an düşünürü Naci Çelik’in, Yaşar Hocamla görüştüğünü öğrendim.

Naci abimin bana aktardığına göre, kendisine bu çalışmaya yıllardır emek verdiğimi hatırlatmış ve programın benim moderatörlüğümde yapılmasının daha uygun olacağını söylemişti.

Ancak böyle bir iş birliği gerçekleşmedi. Bütün bunlara rağmen Yaşar Hocama hiçbir zaman gönül koymadım.

Çünkü benim için önemli olan, programı kimin sunduğu değil, Kur’an’ın insanlara ulaşması ve anlaşılmasıydı.

Yaşar Nuri Öztürk Hocamın özellikle o dönemde kendisini laik olarak tanımlayan ve dinî konulara mesafeli duran geniş bir kesime ulaşabildiğini düşünüyordum. Onun çalışmaları sayesinde birçok insanın Allah, Kur’an ve Peygamberimiz hakkında yeniden düşünmeye başladığına inanıyorum.

Elbette onun bütün düşüncelerine katılmıyordum. Kabul etmediğim görüşleri de vardı. Ancak düşünce ayrılıklarım, Kur’an’ın anlaşılması için ortaya koyduğu emeğe duyduğum saygıyı hiçbir zaman ortadan kaldırmadı.

Kur’an’ın anlaşılması uğruna taş üstüne taş koyan herkese minnettarım. Bu düşüncemi o yıllarda da dile getirdim, bugün de aynı kanaatteyim.

Yaşar Nuri Öztürk Hocamı rahmetle anıyorum. Ruhu şâd olsun. Allah kendisine rahmet eylesin.

📖 Benim İçin Önemli Olan, Kur’an’ın İnsanlara Ulaşmasıydı

O yıllarda radyo programımın televizyona taşınamamış olması beni Kur’an çalışmalarından uzaklaştırmadı.

Gençlik yıllarımda otobüslerde ve dolmuşlarda insanlara birkaç ayet okuyarak başladığım hatırlatma gayretim, yıllar içinde şehir şehir dolaşmaya, matbaacılığa, radyo yayınlarına, meal ve tefsir hazırlıklarına uzandı.

Bugün ise aynı gayreti Kur’an’ın Keşif Atlası aracılığıyla sürdürüyorum.

Araçlar değişti; önce yüz yüze görüşmeler, sonra basılı eserler, radyo ve nihayet dijital yayıncılık geldi.

Fakat temel gayem değişmedi: İnsanların Kur’an’ı kendilerinin okuması, düşünmesi, anlamaya çalışması ve hayatlarıyla buluşturması.

📚 Yılların Emeği: Mealden Tefsire, Tefsirden Dijital Yayıncılığa

Kur’an’ı anlama yolculuğum yalnızca okumak, araştırmak ve insanlarla paylaşmaktan ibaret değildi. Yıllar içinde edindiğim bilgi ve tecrübeleri kalıcı bir esere dönüştürmek için de uzun süre emek verdim.

Kur’an mealimin hazırlanması, gözden geçirilmesi ve kitaplaştırılması yaklaşık on yılımı aldı. Bu süreçte ayetlerin anlamları üzerinde çalıştım; araştırmalarımı, okumalarımı ve değerlendirmelerimi yazılı bir eserde bir araya getirmeye gayret ettim.

Ardından tefsir hazırlık çalışmaları ve bunların Word belgeleri hâlinde düzenlenmesi de yaklaşık on yıl sürdü. Sureleri, ayetleri ve aralarındaki anlam bağlantılarını inceleyerek yılların birikimini sistemli bir çalışma hâline getirmeye uğraştım.

Bütün bunların yanında, bugün gördüğünüz Kur’an’ın Keşif Atlası’nın teknik ve dijital altyapısını oluşturmak, geçmişten gelen yayıncılık bilgim ve mesleki tecrübemle birlikte, yaklaşık çeyrek asırlık bir hazırlık ve gelişim sürecinin ürünü oldu.

Şimdi şükürler olsun, sitemiz büyük ölçüde oturdu. Artık yıllardır hazırlığını yaptığım tefsir çalışmalarını sure sure, ayet ayet sitemize yükleme ve okuyucularımızla buluşturma zamanına geldik.

Bugün bu noktaya ulaşmak benim için yalnızca bir internet sitesinin tamamlanması değil; gençlik yıllarımda başlayan Kur’an’ı okuma, anlama, araştırma ve insanlarla paylaşma gayretimin yeni bir aşamaya ulaşmasıdır.

📚 Neden Bu Hatıraları Anlatıyorum?

Hayatım boyunca Kur’an’ı okumak, araştırmak ve insanlarla paylaşmak uğruna pek çok sıkıntıyla karşılaştım. Kendi tanıklığıma göre gözaltılar, kötü muameleler ve bazı çevrelerden gördüğüm sert tepkiler bu yılların acı hatıraları arasındadır. Daha önce birlikte olduğum kimi insanların, geleneksel din anlayışlarını sorguladığım ve onları Kur’an üzerinde düşünmeye çağırdığım için bana karşı çıkmaları özellikle ağır gelmişti.

Bütün bunları Peygamberimizin (sav.) yaşadıklarıyla kendimi eşit görmek için anlatmıyorum. Onun Kur’an’ı tebliğ ederken karşılaştığı güçlükleri daha iyi anlamaya çalışırken, kendi hayatımda da bazı zorluklarla yüzleştiğimi ifade etmek istiyorum.

Benim için Alak ve Kalem sureleri okumayı ve düşünmeyi; Müzzemmil suresi gece Kur’an’la meşgul olmayı; Müddessir suresi ise kalkıp insanları uyarmayı hatırlatan güçlü çağrılardır. Kur’an’ı okumak, üzerinde düşünmek ve öğrendiklerimizi hayata taşımak birbirinden kopuk olmamalıdır. Bu, tefsir çalışmamın arkasındaki kişisel tecrübe ve temel yaklaşımdır.

Yarım asırlık yolculuğumun özü: Kur’an’ı okumak, anlamaya çalışmak, araştırmak ve hayatla buluşturmak.

🌹 HEP BİRLİKTE DAHA GÜZELE 🌹

📖 Merkezde Kur’an, Hedefte Meal ve Tefsir, Hizmette Teknoloji!

🌱 Kur’an’ın Keşif Atlası sürekli gelişiyor, kendini yeniliyor. Amacımız Kur’an’ı hep birlikte daha iyi anlamak; okumayı, düşünmeyi, araştırmayı ve keşfetmeyi kolaylaştırmak.

💚 Yeniliklerimizi takip edin! Gelin, Kur’an’ı anlama yolculuğunun güzelliğini ve keşfetmenin mutluluğunu birlikte paylaşalım.