İNSANLAR amennâ, iman ettik, müminiz, inandık demekle bırakılacaklarını ve bir şekilde birbirleriyle fitneye sürüklenip, düşürülüp imtihan edilerek, sınanarak gerçekten inanıp inanmadıkları konusunda birbirleri üzerine şahit kılınıp açığa çıkarılmayacaklarını ve yaptıklarının karşılığının verilmeyeceğini mi sandılar?[*]
_________________
[*] Allah hiçbir kulunu imtihana tabi tutmaz?!
Çünkü O, yarattığı kulunun kalbinde taşıdığı GERÇEĞİ bilir!
Allah; iman iddiasında kim doğru, kim yalancı: Diğer kullarına tanıtmak ve GERÇEK MÜMİNLER ona göre tedbir alsınlar için yalancıları açığa çıkarır!
Metnin Orijinal Arapça Nüshasında geçen ve daha pek çok ayette Fitne Kavramına pek çok Meal Sahibi: İMTİHAN, SINANMA olarak anlam vermiştir, biz buna katılmıyoruz?!
Ankebût 2. ayet, insanın iman iddiası ile gerçek imanı arasındaki farkı açığa çıkaran temel bir hakikati dile getirir. İnsanların yalnızca “inandık” demeleriyle bırakılmayacağını, hayatın içinde ortaya çıkan süreçlerle bu iddianın görünür hâle geleceğini bildirir. Burada mesele Allah’ın bilip bilmemesi değil; insanın iç dünyasında taşıdığı hakikatin dış dünyada ortaya çıkmasıdır. Çünkü Allah kulun kalbinde olanı zaten bilir; ayetin odak noktası ilahî bilginin tamamlanması değil, beşerî alanda hakikatin görünür kılınmasıdır.
İnsan toplumsal bir varlıktır ve iman yalnızca bireysel bir iddia olarak kalmaz. İman, ilişkiler içinde belirginleşir; sabırda, adalette, menfaat çatışmalarında, korku ve çıkar anlarında kendini gösterir. Bu yüzden ayette vurgulanan süreç, Allah’ın kulunu tanıması için değil, insanların birbirine karşı şahit kılınması içindir. Hakikat, hayatın içinden geçen olaylarla açığa çıkar; böylece iman iddiasının içi dolu mu, yoksa boş bir söz mü olduğu görünür hâle gelir. İlahi sistemde adaletin tecellisi de bu görünürlük üzerinden yürür; çünkü yapılan her şeyin karşılığı, ortaya çıkan bu gerçeklik üzerinden verilir.
Aynen İFK olayında olduğu (Nur: 11-22. Ayetlerde anlatıldığı) gibi! Ortaya çıkan bu fitneden Sebep Allah gerçekten inananların: O BÖYLE BİR ŞEY YAPMAZ, demeleri gerekmez miydi, buyurur!
O olayda olduğu gibi Allah; Müminlerin içindeki Münafıkların tanınması için böyle bir olay yaratmıştır, işte bu duruma biz FİTNE diyoruz! Allah’ın bir şekilde oluşturduğu, yarattığı, kurguladığı bir senaryo ile YALANCILAR ile İMAN iddiasında bulunan DOĞRULAR, MÜMİNLER açığa çıkarılmış oldular!
“Fitne” kavramının anlamı da bu bağlamda yeniden düşünülmelidir. Birçok mealde bu kavram “imtihan” veya “sınanma” şeklinde aktarılmıştır. Ancak ayetin bütünlüğü dikkate alındığında fitne, yalnızca bireysel bir sınavdan ziyade, hakikat ile iddianın ayrıştığı açığa çıkarma sürecini ifade eder. Yani burada pasif bir sınavdan çok, aktif bir ayrıştırma vardır. Altının ateşte saflaşması gibi, insanın içindeki gerçek, hayatın içindeki olaylarla görünür olur. Bu anlamda fitne, bilinmeyeni öğrenme değil; gizli olanı ortaya çıkarma sürecidir.
Bu bakış açısı, Allah’ın kullarını tanımak için sınamadığı gerçeğiyle uyumludur. O zaten kalplerde olanı bilir. Ancak ilahî adaletin yeryüzünde görünür olması için hakikatlerin açığa çıkması gerekir. Bu yüzden iman iddiasında bulunanlar, hayatın içinde karşılaştıkları durumlarla kendilerini ele verirler. Doğru olanlar sabır, sadakat ve istikrarla belirginleşirken; yalancı olanlar menfaat, korku veya çıkar anlarında çözülür. Böylece iman, sözden fiile taşınır ve toplum içinde ayırt edilir.
Sonuçta Ankebût 2, imanın bir slogan değil, yaşanan bir gerçek olduğunu hatırlatır. İnsan “inandım” demekle bırakılmaz; hayat, bu sözün içini dolduran bir aynaya dönüşür. Allah kalpleri zaten bilendir; fakat insanlar, birbirlerinin hakikatine bu süreçlerle tanık olurlar. Bu da iman iddiasının ağırlığını ortaya koyar: Hakikat, sözle değil, ortaya çıkan hayatla ölçülür.
