Ali İmran 79

Allah’ın kendisine Kitabı, Hükmü (hükmetme yetkisini) ve Nübüvveti/Nebiliği verdiği hiçbir beşerin[*]/insanın kalkıp ta insanlara; “Allah’ı bırakıp ta önce bana kullar olun” demesi düşünülemez. Fakat onun diyeceği şudur (şöyle öğüt verir): “Öğrenmekte ve derinlemesine incelemekte olduğunuz Kitap uyarınca; rabbaniler (Allah’ın istediği ve kendinizi Allah’ın yoluna adayan örnek kullar) olun!”

______________________
[*] Kur’an’da yer alan “Beşer” ve “İnsan” kavramları her ne kadar eş anlamlı gibi görünseler de ilgili ayetler incelendiğinde farklı bağlamlarda kullanıldıkları göze çarpar. Kavramlar arasındaki ortak nokta ise ikisinin de aynı varlığı ifade etmeleridir.

Rabbimiz, “kurumuş, yıllanıp kokuşmuş kara balçıktan” yarattığını ifade ettiği Adem için birbirini takip eden ayetlerde hem “insan” hem de “beşer” kavramlarını kullanıyor. Bu da Adem’in ve onun türünün yaratılış itibariyle bu iki vasfı taşıdığını gösterir. Bu vasıflar arasındaki farkın ne olduğunu da ilgili diğer ayetlerden öğreniyoruz.

a) Beşer

Kur’an, insan türüyle ilgili fizyolojik yapısı bağlamında bir şey söyleyeceği zaman “beşer” kavramını kullanmaktadır. Örneğin Yusuf’un (a.s) güzelliği karşısında ellerini kesen kadınlar onun bir “beşer” olamayacağını söylüyorlardı. (12/31)

Allah’ın elçileri de gönderildikleri toplumlarda “yeme-içme” gibi fizyolojik bazı özelliklerinden dolayı dışlanmışlardır. Zira toplumlar kendileri gibi etten kemikten bir beşer değil, bir melek talep ediyorlardı. İlgili bazı ayetler (23/33-34), (17/95-96).

Ölümlü bir varlık olarak yaratılmış olmamız da biyolojik yapımızla ilişkilidir. Rabbimiz bu gerçeği ifade ederken “beşer” kavramını kullanmaktadır (21/34).

b) İnsan

“İnsan” kavramının geçtiği ayetlerde insan türünün sosyal bir varlık olması özelliğinden bahsedilmektedir. Mesela, Rabbimiz insana öğrettiği şeylerden bahsederken bu kavramı kullanmaktadır (96/5), (55/3-4).

İnsanın özgür iradesiyle ortaya koyduğu davranışlarla ilgili de bu kavram kullanılır (103/2-3), (96/6-7).

Ayetlerde “sorumluluk ve imtihan” söz konusu olduğunda yine “insan” kavramı devreye girmektedir (33/72), (76/2).

İnsanın ahiretteki durumuyla ilgili ayetlerde de bu kavram kullanılır (79/34-35), (75/10), (89/23).

Sonuç olarak, ayetlerde “beşer” kavramı, insanın etten kemikten bir varlık olması bağlamında kullanılırken; “insan” kavramı irade ve sorumluluk sahibi sosyal bir varlık olması bağlamında karşımıza çıkmaktadır. Fakat başta ifade ettiğimiz gibi beşer de insan da farklı iki varlığın değil; aynı varlığın iki ayrı vasfıdır/özelliğidir.


Bağlantılı Ayetler: 9/30 9/31 21/29 39/65 29/44 29/46 7/26 16/5 16/81 15/28 15/33 25/54/ 30/20



« | Ali İmran 79 | »


Ayetin Kelime Karşılıkları

# Kelime Anlam Kök
1 ma مَا
2 kane mümkün değildir كَانَ
3 libeşerin hiçbir insanın لِبَشَرٍ
4 en أَنْ
5 yu'tiyehu ona vermesinden (sonra) يُؤْتِيَهُ
6 llahu Allah اللَّهُ
7 l-kitabe Kitap الْكِتَابَ
8 velhukme hüküm (hikmet) وَالْحُكْمَ
9 ve nnubuvve te ve nebilik وَالنُّبُوَّةَ
10 summe sonra (o kalksın) ثُمَّ
11 yekule demesi يَقُولَ
12 linnasi insanlara لِلنَّاسِ
13 kunu olun كُونُوا
14 ibaden kul(lar) عِبَادًا
15 li bana لِي
16 min مِنْ
17 duni bırakıp دُونِ
18 llahi Allah'ı اللَّهِ
19 velakin fakat (der ki) وَلَٰكِنْ
20 kunu olun كُونُوا
21 rabbaniyyine Rabbe halis kullar رَبَّانِيِّينَ
22 bima şeyler gereğince بِمَا
23 kuntum olduğunuz كُنْتُمْ
24 tuallimune okuyor تُعَلِّمُونَ
25 l-kitabe Kitap الْكِتَابَ
26 ve bima ve وَبِمَا
27 kuntum olduğunuz كُنْتُمْ
28 tedrusune öğretiyor تَدْرُسُونَ