Allah’ın kendisine Kitabı, Hükmü (hükmetme yetkisini) ve Nübüvveti / Nebiliği verdiği hiçbir beşerin[1] / insanın kalkıp ta insanlara; “Allah’ı bırakıp ta önce bana kullar olun” demesi düşünülemez. Fakat onun diyeceği şudur (şöyle öğüt verir): “Öğrenmekte ve derinlemesine incelemekte olduğunuz Kitap uyarınca rabbaniler (Allah’ın istediği ve kendinizi Allah’ın yoluna adayan örnek kullar) olun!”
______________________
[1] Kur’an’da yer alan “Beşer” ve “İnsan” kavramları her ne kadar eş anlamlı gibi görünseler de ilgili ayetler incelendiğinde farklı bağlamlarda kullanıldıkları göze çarpar. Kavramlar arasındaki ortak nokta ise ikisinin de aynı varlığı ifade etmeleridir.
Rabbimiz, “kurumuş, yıllanıp kokuşmuş kara balçıktan” yarattığını ifade ettiği Adem için birbirini takip eden ayetlerde hem “insan” hem de “beşer” kavramlarını kullanıyor. Bu da Adem’in ve onun türünün yaratılış itibariyle bu iki vasfı taşıdığını gösterir. Bu vasıflar arasındaki farkın ne olduğunu da ilgili diğer ayetlerden öğreniyoruz.
a) Beşer
Kur’an, insan türüyle ilgili fizyolojik yapısı bağlamında bir şey söyleyeceği zaman “beşer” kavramını kullanmaktadır. Örneğin Yusuf’un (a.s) güzelliği karşısında ellerini kesen kadınlar onun bir “beşer” olamayacağını söylüyorlardı. (12/31) İnsanüstü bir varlık olduğuna gönderme yapıyorlardı da diyebiliriz.
Allah’ın elçileri de gönderildikleri toplumlarda “yeme-içme” gibi fizyolojik bazı özelliklerinden dolayı dışlanmışlardır. Zira toplumlar kendileri gibi etten kemikten bir beşer değil, bir melek talep ediyorlardı. İlgili bazı ayetler (23/33-34), (17/95-96).
Ölümlü bir varlık olarak yaratılmış olmamız da biyolojik yapımızla ilişkilidir. Rabbimiz bu gerçeği ifade ederken “beşer” kavramını kullanmaktadır (21/34).
b) İnsan
“İnsan” kavramının geçtiği ayetlerde insan türünün sosyal bir varlık olması özelliğinden bahsedilmektedir. Mesela, Rabbimiz insana öğrettiği şeylerden bahsederken bu kavramı kullanmaktadır (96/5), (55/3-4).
İnsanın özgür iradesiyle ortaya koyduğu davranışlarla ilgili de bu kavram kullanılır (103/2-3), (96/6-7).
Ayetlerde “sorumluluk ve imtihan” söz konusu olduğunda yine “insan” kavramı devreye girmektedir (33/72), (76/2).
İnsanın ahiretteki durumuyla ilgili ayetlerde de bu kavram kullanılır (79/34-35), (75/10), (89/23).
Sonuç olarak, ayetlerde “beşer” kavramı, insanın etten kemikten bir varlık olması bağlamında kullanılırken; “insan” kavramı irade ve sorumluluk sahibi sosyal bir varlık olması bağlamında karşımıza çıkmaktadır. Fakat başta ifade ettiğimiz gibi beşer de insan da farklı iki varlığın değil; aynı varlığın iki ayrı vasfıdır / özelliğidir.
📖 Alternatif Anlatımlar
Aynı ayeti üç farklı anlatımla keşfedin.
Kısa ve Öz Anlatım
Bu ayette öne çıkan “Allah’ın kendisine Kitabı, Hükmü (hükmetme yetkisini) ve Nübüvveti / Nebiliği verdiği hiçbir beşerin [1]…” anlatımı, vahyin doğruluğu bakımından dikkat çekicidir. Metnin söylediği şey ile ona sonradan eklenebilecek yorumları birbirinden ayırmak gerekir.
Açıklayıcı Anlatım
“Allah’ın kendisine Kitabı, Hükmü (hükmetme yetkisini) ve Nübüvveti / Nebiliği verdiği hiçbir beşerin [1]…” ifadesinin vurgusu, vahyin doğruluğu çerçevesinde okunabilir. Ayetin muhatabına yönelttiği haber, soru ya da uyarının niteliği önemlidir. Bu nedenle anlamı değerlendirirken kullanılan kelimelere ve içinde bulunduğu ayetler dizisine dikkat edilmelidir.
Detaylı Anlatım
Bu bölümde iman ve tutarlılık ile ilgili anlatımın nasıl kurulduğu, ayetin kendi cümlesinden hareketle incelenebilir. “Allah’ın kendisine Kitabı, Hükmü (hükmetme yetkisini) ve Nübüvveti / Nebiliği verdiği hiçbir beşerin [1]…” sözünün öncesi ve sonrası birlikte düşünüldüğünde hitabın yönü daha açık hâle gelir. Ayetin açıkça belirttiği hususlarla okurun çıkarımları karıştırılmamalıdır. Böylece metin, başka bir hüküm veya olay eklenmeden, kendi bağlamındaki işlevi üzerinden anlaşılabilir.
📤 Sosyal Medya Paylaşım Bağlantıları
📋 Metni + Bağlantıyı Kopyala düğmesine basın. 📱 Sosyal medya hesabınızda yeni gönderi açın. 📌 Metin alanına basılı tutup Yapıştır seçeneğini kullanın. 🔗 Ayet mesajı, bağlantı ve etiketler boş satırlarla birlikte kopyalanır; uygulamalar metni kendiliğinden yerleştirmeyebilir.
💜 Paylaştığın her ayet, başka bir kalpte yeni bir ufuk açabilir.
KKA · Kur'an'ın Keşif Atlası