Şeytan hakkında onun suçlarının kayıt altına alındığı Sicil Dosyasına; “Her kim onu dost edinirse mutlaka o kimseyi saptırır ve onu cehennem azabına sürükler” diye yazılmıştır.[*]
__________________
[*] Bu ifade, şeytanın etkisinin zorlayıcı değil yönlendirici olduğunu anlatır. Yani şeytan insanı mecbur bırakmaz; dost edinilen, sözü dinlenen bir rehber hâline gelirse etkili olur. Ayetin merkezinde “dost edinmek” vurgusu vardır. Bu, zihinsel ve ahlâkî bir bağlılıktır: Kişinin değerlerini, tercihlerini ve bakışını şeytanî telkinlere açması demektir.
Burada ilâhî adaletin temel ilkesi de görünür. Sapma, dıştan dayatılan bir kader, bir gücün takdiri değil; bilinçli bir yönelişin sonucudur. İnsan, doğru ile yanlış arasında seçim yapabilen bir varlıktır. Şeytanın rolü, yanlış olanı cazip göstermek ve insanın zayıf yönlerini kullanmaktır. Ancak karar yine insana aittir. Bu yüzden ayet, sorumluluğu doğrudan insana yükler.
Ayetin cehennem vurgusu ise bir korkutma değil, sonuç bildirimi niteliğindedir. Yani şeytanla kurulan dostluk bir süreçtir: Önce değer kayması başlar, sonra davranış bozulur, en sonunda da akıbet ağırlaşır. Bu, ani bir düşüşten çok, adım adım gerçekleşen bir sürükleniştir.
Sonuç olarak mesaj nettir: Tehlike şeytanın varlığından çok, ona verilen değerdir. İnsan, kalbini ve aklını kime açarsa onun yoluna girer. Bu yüzden korunmanın yolu şeytanla mücadeleden önce, onu dost edinmemektir; yani bilinçli duruş, sağlam ahlâk ve ilâhî rehberliğe bağlılık.