İsmail, Elyesa, Yunus ve Lût’a da… Bunların hepsini dönemlerinde yaşayan çağdaşlarından faziletli / farklı farklı özelliklerde / güzel ve insanlığa faydalı işler yapanlardan kıldık.[1]
______________________
[1] Kur’an’ın anlatımında insanlar arasındaki en büyük farklılık (üstünlük) bu ayetle dile gelmiştir; “Allah katında en değerli olanınız, O’na karşı gelmekten en çok sakınanınızdır.” Yani Allah’ın indinde EN ÇOK KERİM OLANINIZ (ikram olunanınız, en şerefli olanınız ırk ya da soy olarak değil) EN ÇOK TAKVA SAHİBİ OLANINIZDIR!
Yine bu bağlamda rasullerin bazısının bazısından üstün/farklı olması durumu da budur.
“… O’na İshak ve Yakub’u ihsan ettik ve her birini hidayete erdirdik. Nuh’u da daha önce hidayete erdirmiştik, O’nun soyundan Davud’u, Süleyman’ı, Eyyub’u, Yusuf’u, Musa’yı, Harun’u da…İşte iyi işler yapanları böyle mükafatlandırırız. Zekeriyya’yı, Yahya’yı, İsa’yı ve İlyas’ı da… Hepsi iyilerdendir. İsmail’i Elyesa’yı, Yunus’u ve Lut’u da… (FADDALNA ale’l-alemin) alemlere faddal / farklı kıldı.) (Enam 83-87)
Enam Suresinin bu ayetleri neredeyse, Kur’an’da adı geçen bütün peygamberler sayılarak, alemlere “FADDAL” oldukları ifade edilmiştir. Ayrıca Nisa 162-167. ayetleri de aynı şeyleri ifade etmektedir.
Alternatif Anlatımlar
Kısa ve Öz Anlatım
En‘âm 86. ayette ayette bildirilen olay, söz veya tutum öne çıkar. Metindeki “İsmail, Elyesa, Yunus ve Lût’a da... Bunların hepsini dönemlerinde yaşayan” sözü, açıklamanın hangi ifadeden hareket ettiğini gösterir.
Açıklayıcı Anlatım
Ayetin muhatabına sunduğu anlatım ayette bildirilen olay, söz veya tutum çevresinde şekillenir. “İsmail, Elyesa, Yunus ve Lût’a da... Bunların hepsini dönemlerinde yaşayan” bölümünün önceki ve sonraki ifadelerle bağı gözetildiğinde, metnin bildirdiği husus ile okuyucunun yapabileceği çıkarım birbirinden ayrılır.
Detaylı Anlatım
En‘âm suresinin 86. ayeti, ayette bildirilen olay, söz veya tutum açısından okunabilir. “İsmail, Elyesa, Yunus ve Lût’a da... Bunların hepsini dönemlerinde yaşayan” ifadesi, ayetin kendi sözleriyle belirlediği başlangıç noktasıdır. Önce bu ifadenin öznesi, muhatabı ve bağlamı dikkate alınmalıdır. Ardından surenin yakın ayetlerinde anlatılanlarla ilişkisi araştırılabilir. Bu yaklaşım, ayette açıkça bulunmayan bir olayı, vaadi veya hükmü kesin bilgi gibi eklemeksizin anlatımın sınırlarını korur.
