Akıl ve Bilim Işığında Kur'an'ın Kur'an ile Meal ve Tefsiri

Tegabun 6

Bu, Rasûllerinin onlara apaçık mucizeler getirmeleri ve onların da; “(Bizim gibi) bir beşer[1] / insan mı bizi doğru yola iletecekmiş?” deyip de inkâr etmeleri ve yüz çevirmeleri sebebiyledir. Allah da hiçbir şeye muhtaç olmadığını göstermiştir. Allah her bakımdan sınırsız zengindir, övgüye lâyıktır.

______________________
[1] Kur’an’da yer alan “Beşer” ve “İnsan” kavramları her ne kadar eş anlamlı gibi görünseler de ilgili ayetler incelendiğinde farklı bağlamlarda kullanıldıkları göze çarpar. Kavramlar arasındaki ortak nokta ise ikisinin de aynı varlığı ifade etmeleridir.

Rabbimiz, “kurumuş, yıllanıp kokuşmuş kara balçıktan” yarattığını ifade ettiği Adem için birbirini takip eden ayetlerde hem “insan” hem de “beşer” kavramlarını kullanıyor. Bu da Adem’in ve onun türünün yaratılış itibariyle bu iki vasfı taşıdığını gösterir. Bu vasıflar arasındaki farkın ne olduğunu da ilgili diğer ayetlerden öğreniyoruz.

a) Beşer

Kur’an, insan türüyle ilgili fizyolojik yapısı bağlamında bir şey söyleyeceği zaman “beşer” kavramını kullanmaktadır. Örneğin Yusuf’un (a.s) güzelliği karşısında ellerini kesen kadınlar onun bir “beşer” olamayacağını söylüyorlardı. (12/31) İnsanüstü bir varlık olduğuna gönderme yapıyorlardı da diyebiliriz.

Allah’ın elçileri de gönderildikleri toplumlarda “yeme-içme” gibi fizyolojik bazı özelliklerinden dolayı dışlanmışlardır. Zira toplumlar kendileri gibi etten kemikten bir beşer değil, bir melek talep ediyorlardı. İlgili bazı ayetler (23/33-34), (17/95-96).

Ölümlü bir varlık olarak yaratılmış olmamız da biyolojik yapımızla ilişkilidir. Rabbimiz bu gerçeği ifade ederken “beşer” kavramını kullanmaktadır (21/34).

b) İnsan

“İnsan” kavramının geçtiği ayetlerde insan türünün sosyal bir varlık olması özelliğinden bahsedilmektedir. Mesela, Rabbimiz insana öğrettiği şeylerden bahsederken bu kavramı kullanmaktadır (96/5), (55/3-4).

İnsanın özgür iradesiyle ortaya koyduğu davranışlarla ilgili de bu kavram kullanılır (103/2-3), (96/6-7).

Ayetlerde “sorumluluk ve imtihan” söz konusu olduğunda yine “insan” kavramı devreye girmektedir (33/72), (76/2).

İnsanın ahiretteki durumuyla ilgili ayetlerde de bu kavram kullanılır (79/34-35), (75/10), (89/23).

Sonuç olarak, ayetlerde “beşer” kavramı, insanın etten kemikten bir varlık olması bağlamında kullanılırken; “insan” kavramı irade ve sorumluluk sahibi sosyal bir varlık olması bağlamında karşımıza çıkmaktadır. Fakat başta ifade ettiğimiz gibi beşer de insan da farklı iki varlığın değil; aynı varlığın iki ayrı vasfıdır/özelliğidir.

📖 Alternatif Anlatımlar

Aynı ayeti üç farklı anlatımla keşfedin.

Kısa ve Öz Anlatım

64/6 ayetinde öne çıkan ifade, «Bu Rasûllerinin onlara apaçık mucizeler getirmeleri ve onların da Bizim» sözleriyle başlar. Bu sözler iman, hesap ve insanın tercihleri çerçevesinde ele alınabilir. Ayetin neyi bildirdiği, neyi doğrudan söylemediği birbirinden ayrılmalıdır.

Açıklayıcı Anlatım

Bu ayette «Bu Rasûllerinin onlara apaçık mucizeler getirmeleri ve onların da Bizim» ifadesi dikkat çeker. İfade, iman, hesap ve insanın tercihleri konusuyla ilişkili okunabilir; ancak anlamın merkezinde ayetin kendi bildirdiği durum bulunur. Yapılan tercihlerin sorumlulukla ele alınması açısından önce hitabın kime yöneldiği ve cümlede hangi eylemin veya niteliğin anlatıldığı belirlenmelidir. Açıklama yapılırken metinde yer almayan sonuçlar kesin bir hüküm gibi sunulmamalıdır.

Detaylı Anlatım

64. surenin 6. ayetindeki «Bu Rasûllerinin onlara apaçık mucizeler getirmeleri ve onların da Bizim» sözleri, iman, hesap ve insanın tercihleri ekseninde düşünmeye imkân verir. Bu ifadeyi anlamanın ilk adımı, ayette adı geçen kişileri, olayları veya nitelikleri birbirinden ayırmaktır. Ardından ayetin bir bildirimde mi bulunduğu, bir davranışı mı ele aldığı, yoksa bir soru veya uyarı mı içerdiği üzerinde durulabilir. Yapılan tercihlerin sorumlulukla ele alınması bu okumanın genel çerçevesini oluşturur. Bununla birlikte, surenin genel konusu her ayetin aynı şeyi söylediği anlamına gelmez. Bu yüzden ayetin kendisine özgü sözleri esas alınmalı, yakınındaki ayetlerle bağlantısı incelenmeli ve metnin açıkça belirtmediği ayrıntılar kesinleştirilmemelidir.

📤 Sosyal Medya Paylaşım Bağlantıları

📩 Ayetin Verdiği Mesaj

📋 Sosyal medyada nasıl paylaşılır?

📋 Metni + Bağlantıyı Kopyala düğmesine basın. 📱 Sosyal medya hesabınızda yeni gönderi açın. 📌 Metin alanına basılı tutup Yapıştır seçeneğini kullanın. 🔗 Ayet mesajı, bağlantı ve etiketler boş satırlarla birlikte kopyalanır; uygulamalar metni kendiliğinden yerleştirmeyebilir.

💜 Paylaştığın her ayet, başka bir kalpte yeni bir ufuk açabilir.
KKA · Kur'an'ın Keşif Atlası

Hazırsan bir sonraki ayete geçebilirsin.

Yorum yapın