Fakat İbrahim dedi ki: “Orada Lût da var ama!” diyerek endişelendi. Dediler ki: “Orada kimin bulunduğunu biz daha iyi biliriz. Elbette onu ve ailesini, ona inananları kurtaracağız. Ancak onun karısı hariç! Çünkü o (yakınlarına istihbari bilgiler iletip münafıklık yaparak Lut’a ihanet ediyordu, bu yüzden o sapkınlarla birlik olup) azabı hak ettiği için geride, azapta kalacaklardan oldu.”
__________________
Burada yer alan “HIYANET”in ne olduğu hususuna İbn Abbas şu yorumu getirmiştir:
Onların bu hıyaneti küfür ve inkârcılıktı. Onlar mümin olmayıp kâfirlere taraftar olmakla eşlerine hıyanet ettiler. Yoksa buradaki hıyanet “kocasını aldatmak” türünden bir hıyanet değildir. Çünkü hiçbir peygamberin karısı böyle bir çirkinliğe düşmemiştir. Allah da peygamberlerinin eşlerini, kocalarını bu tür aldatmaktan korumuştur. (krş. Taberi, Zemahşeri, Razi, İbn Kesir, Kurtubî, ilgili ayetin tefsiri)
İbn Abbas bu hıyanetin şeklini de veciz bir şekilde şöyle belirtmiştir:
“Hz. Nuh’un hanımı eşine iman etmediği gibi, insanlara onun mecnun olduğunu söylüyordu. Diğer bir rivayete göre, Hz. Nuh’un hanımı, iman edenleri -onlara işkence yapsınlar diye- toplumun güçlü olan zalim despotlarına haber veriyordu. Hz. Lut’un hanımı ise, o da iman etmediği gibi, luticilik yapanların işlerine yardımcı oluyor, gelen misafirleri bir şekilde onlara haber veriyordu.” (Taberi, a.g.y).
Öyle anlaşılıyor ki, bunlar iman etmiş görünüyor, fakat gerçekte iman etmeyip münafıklık yapıyorlardı. (Kurtubî, Beydavî, ilgili yer).
Alternatif Anlatımlar
Kısa ve Öz Anlatım
Bu ayette öne çıkan “Burada yer alan “HIYANET”in ne olduğu hususuna İbn Abbas şu yorumu getirmiştir: Onların bu hıyaneti…” anlatımı, imanın sınanması bakımından dikkat çekicidir. Metnin söylediği şey ile ona sonradan eklenebilecek yorumları birbirinden ayırmak gerekir.
Açıklayıcı Anlatım
“Burada yer alan “HIYANET”in ne olduğu hususuna İbn Abbas şu yorumu getirmiştir: Onların bu hıyaneti…” ifadesinin vurgusu, imanın sınanması çerçevesinde okunabilir. Ayetin muhatabına yönelttiği haber, soru ya da uyarının niteliği önemlidir. Bu nedenle anlamı değerlendirirken kullanılan kelimelere ve içinde bulunduğu ayetler dizisine dikkat edilmelidir.
Detaylı Anlatım
Bu bölümde sabır ve sorumluluk ile ilgili anlatımın nasıl kurulduğu, ayetin kendi cümlesinden hareketle incelenebilir. “Burada yer alan “HIYANET”in ne olduğu hususuna İbn Abbas şu yorumu getirmiştir: Onların bu hıyaneti…” sözünün öncesi ve sonrası birlikte düşünüldüğünde hitabın yönü daha açık hâle gelir. Ayetin açıkça belirttiği hususlarla okurun çıkarımları karıştırılmamalıdır. Böylece metin, başka bir hüküm veya olay eklenmeden, kendi bağlamındaki işlevi üzerinden anlaşılabilir.
