EY İMAN EDENLER! Seslerinizi Nebînin sesinin üstüne yükseltmeyin. Birbirinize bağırdığınız gibi ona yüksek sesle bağırmayın medeni olun yoksa siz farkına varmadan yaptıklarınız boşa gider.[*]
_______________
[*] Bu uyarı, Kur’ân’da Nebî’nin şahsında temsil edilen vahyin otoritesine karşı saygı ve bilinçli davranma ilkesini öğretir. Ayetin zahirinde, Nebî’nin yanında ses yükseltmeme emri vardır; fakat ayetin amacı sadece o günkü fiziksel ortamı düzenlemek değildir. Asıl hedef, vahyin taşıyıcısına karşı tavrı eğitmektir.
Nebî hayatta iken insanlar vahyi ondan öğreniyordu. Bu nedenle onun yanında bağırmak, tartışırken ses yükseltmek veya saygısız bir üslup kullanmak; aslında vahyin temsil edildiği makamı küçümsemek anlamına geliyordu. Böyle bir tavır, kişinin farkında olmadan yaptığı ibadetlerin ve iyiliklerin değerini düşürebilecek bir bilinç bozukluğu olarak görülür. Ayet bu yüzden müminleri edep, saygı ve ölçülü konuşma konusunda uyarır.
Bugün Nebî fiziksel olarak aramızda değildir; fakat onun getirdiği vahiy yani Kur’ân hâlâ aramızdadır. Bu nedenle ayetin günümüzdeki anlamı şudur: Nebî’ye gösterilmesi istenen saygı, bugün onun tebliğ ettiği ilahî mesaja karşı gösterilmelidir. Kur’ân konuşulurken, din anlatılırken veya Nebî’nin ortaya koyduğu ilahî mesaj değerlendirilirken saygısız bir üslup, alaycı bir yaklaşım ya da kibirli bir tavır sergilemek; ayetin ruhuna aykırı kabul edilir.
Bu ilke aynı zamanda bilgiye ve hakikate karşı edep öğretir. Vahyi anlatan birini küçümsemek, sözünü bastırmak, bağırarak tartışmak veya hakikati gürültüyle bastırmaya çalışmak; ayetin uyardığı davranış biçimine girer. Çünkü burada mesele sadece bir kişinin sesi değildir; hakikatin sesinin bastırılmamasıdır.
Böylece ayet, müminlere şu bilinci kazandırır: Vahyin temsil edildiği yerde kibir değil edep; bağırma değil sükûnet; tartışma değil anlayış aramak gerekir. Hakikate karşı saygı kaybolduğunda insan farkına varmadan yaptığı iyilikleri değersizleştirebilir. Bu yüzden Kur’ân, müminlerin sözde ve tavırda ölçülü, saygılı ve bilinçli olmasını ister.
