Maide 18

(Bir de) Yahudi mezhebi mensupları ve Hristiyan mezhebi mensupları; “Biz Allah’ın oğulları ve sevgili kullarıyız” dediler. De ki: “Öyleyse (Allah) size neden günahlarınız sebebiyle azap ediyor? Kesinlikle siz de onun yarattıklarından bir beşersiniz.”[1] (Allah) dilediğini (hak edeni, suçsuz kimseleri) bağışlar, dilediğine (hak eden suçlu kimselere de) azap eder. Göklerin, yerin ve bunların arasında bulunanların da hükümrânlığı Allah’ındır. Dönüş de ancak O’nun katınadır.

______________________
[1] Kur’an’da yer alan “Beşer” ve “İnsan” kavramları her ne kadar eş anlamlı gibi görünseler de ilgili ayetler incelendiğinde farklı bağlamlarda kullanıldıkları göze çarpar. Kavramlar arasındaki ortak nokta ise ikisinin de aynı varlığı ifade etmeleridir.

Rabbimiz, “kurumuş, yıllanıp kokuşmuş kara balçıktan” yarattığını ifade ettiği Adem için birbirini takip eden ayetlerde hem “insan” hem de “beşer” kavramlarını kullanıyor. Bu da Adem’in ve onun türünün yaratılış itibariyle bu iki vasfı taşıdığını gösterir. Bu vasıflar arasındaki farkın ne olduğunu da ilgili diğer ayetlerden öğreniyoruz.

a) Beşer

Kur’an, insan türüyle ilgili fizyolojik yapısı bağlamında bir şey söyleyeceği zaman “beşer” kavramını kullanmaktadır. Örneğin Yusuf’un (a.s) güzelliği karşısında ellerini kesen kadınlar onun bir “beşer” olamayacağını söylüyorlardı. (12/31) İnsanüstü bir varlık olduğuna gönderme yapıyorlardı da diyebiliriz.

Allah’ın elçileri de gönderildikleri toplumlarda “yeme-içme” gibi fizyolojik bazı özelliklerinden dolayı dışlanmışlardır. Zira toplumlar kendileri gibi etten kemikten bir beşer değil, bir melek talep ediyorlardı. İlgili bazı ayetler (23/33-34), (17/95-96).

Ölümlü bir varlık olarak yaratılmış olmamız da biyolojik yapımızla ilişkilidir. Rabbimiz bu gerçeği ifade ederken “beşer” kavramını kullanmaktadır (21/34).

b) İnsan

“İnsan” kavramının geçtiği ayetlerde insan türünün sosyal bir varlık olması özelliğinden bahsedilmektedir. Mesela, Rabbimiz insana öğrettiği şeylerden bahsederken bu kavramı kullanmaktadır (96/5), (55/3-4).

İnsanın özgür iradesiyle ortaya koyduğu davranışlarla ilgili de bu kavram kullanılır (103/2-3), (96/6-7).

Ayetlerde “sorumluluk ve imtihan” söz konusu olduğunda yine “insan” kavramı devreye girmektedir (33/72)(76/2).

İnsanın ahiretteki durumuyla ilgili ayetlerde de bu kavram kullanılır (79/34-35), (75/10), (89/23).

Sonuç olarak, ayetlerde “beşer” kavramı, insanın etten kemikten bir varlık olması bağlamında kullanılırken; “insan” kavramı irade ve sorumluluk sahibi sosyal bir varlık olması bağlamında karşımıza çıkmaktadır. Fakat başta ifade ettiğimiz gibi beşer de insan da farklı iki varlığın değil; aynı varlığın iki ayrı vasfıdır / özelliğidir.


Bağlantılı Ayetler: 41/6 - 62/6



« | Maide 18 | »


Ayetin Kelime Karşılıkları

#KelimeAnlamKök
1ve kaletive dedilerوَقَالَتِ
2l-yehuduYahudilerالْيَهُودُ
3ve nnesarave hıristiyanlarوَالنَّصَارَىٰ
4nehnubizنَحْنُ
5ebna'uoğullarıyızأَبْنَاءُ
6llahiAllah'ınاللَّهِ
7ve ehibba'uhuve sevgilileriyizوَأَحِبَّاؤُهُ
8kulde kiقُلْ
9felimeo halde niçinفَلِمَ
10yuazzibukumsize azabediyorيُعَذِّبُكُمْ
11bizunubikumgünahlarınızdan ötürüبِذُنُوبِكُمْ
12belhayırبَلْ
13entumsiz deأَنْتُمْ
14beşerunbirer insansınızبَشَرٌ
15mimmenمِمَّنْ
16halekaO'nun yaratıklarındanخَلَقَ
17yegfirubağışlarيَغْفِرُ
18limenkimseyiلِمَنْ
19yeşa'udilediğiيَشَاءُ
20ve yuazzibuve azabederوَيُعَذِّبُ
21menkimseyeمَنْ
22yeşa'udilediğiيَشَاءُ
23velillahiAllah'ındırوَلِلَّهِ
24mulkumülküمُلْكُ
25s-semavatigöklerinالسَّمَاوَاتِ
26vel'erdive yerinوَالْأَرْضِ
27ve mabulunan herşeyinوَمَا
28beynehumave ikisi arasındaبَيْنَهُمَا
29ve ileyhiO'nadırوَإِلَيْهِ
30l-mesirudönüş deالْمَصِيرُ