EY İMAN EDENLER! Allah için hakkı titizlikle ayakta tutan, adalet ile şahitlik eden kimseler olun. Bir topluluğun yaptığı kötülük sizi adaletsizliğe sevketmesin. Adil olun! Bu Allah’a karşı gelmekten sakınmaya daha yakındır. Allah’a karşı gelmekten sakının. Şüphesiz Allah yaptıklarınızdan hakkıyla haberdardır.

________________

İnsan toplumsal hayatın içinde yaşarken çoğu zaman duygularının etkisiyle hareket edebilir. Sevdiği kimselere karşı daha yumuşak, kendisine zarar veren veya düşmanlık yapanlara karşı ise daha sert davranma eğilimi gösterebilir. Oysa Kur’an, adaletin kişisel duygulara göre değişen bir ölçü olmadığını açıkça ortaya koyar. Bu ayet, iman eden insanı önce Allah için doğruyu ayakta tutan bir kimse olmaya çağırır. Yani mümin, bulunduğu her yerde hakkın yanında duran, gerçeği eğip bükmeyen ve şahitlik ederken yalnızca doğruluğu gözeten bir duruş sergilemelidir.

Adaletin en zor tarafı ise insanın hoşlanmadığı kişiler hakkında da aynı ölçüyü koruyabilmesidir. Ayet bu noktaya özellikle dikkat çeker ve bir topluluğa duyulan öfkenin veya onların yaptığı kötülüklerin insanı adaletsizliğe sürüklememesi gerektiğini bildirir. Çünkü adalet, dostluk veya düşmanlık duygularına göre değişen bir davranış değildir. Gerçek adalet, kişinin kendisine karşı olanlara bile haksızlık yapmamasıyla ortaya çıkar. İşte bu sebeple ayet, “Adil olun!” emrini açık bir şekilde ortaya koyarak müminin ölçüsünü belirler.

Kur’an’ın başka ayetlerinde de adaletin temel bir ilke olduğu vurgulanır. İnsanların kendi aleyhlerine, anne-babaları veya yakınları aleyhine bile olsa doğruluğu söylemeleri ve adaleti ayakta tutmaları istenir. Bu durum, adaletin yalnızca hukukî bir mesele değil; aynı zamanda imanla doğrudan bağlantılı bir sorumluluk olduğunu gösterir. Çünkü adil davranmak, insanın Allah’a karşı sorumluluk bilincini yani takvayı güçlendiren bir davranıştır.

Bu yüzden ayetin sonunda Allah’a karşı gelmekten sakınılması tekrar hatırlatılır. İnsan adaleti gözettiğinde aslında Rabbine daha yakın bir duruş sergilemiş olur. Çünkü Allah, yapılan hiçbir işi gözden kaçırmaz; insanların açıkta yaptıklarını da gizlediklerini de bilir. Böylece ayet, mümine şu gerçeği hatırlatır: Gerçek iman, hakkı ayakta tutan ve her durumda adaletten ayrılmayan bir hayat duruşuyla ortaya çıkar.