Akıl ve Bilim Işığında Kur'an'ın Kur'an ile Meal ve Tefsiri

Bakara 151

Size kendi içinizden bir Rasûl gönderdi; size ayetlerini okuyor, sizi (başınıza gelebilecek) her türlü kötülüğe karşı uyarıyor ve sizi; Kitap ve Hikmet ile (problem çözme bilimi ve bilimsel gerçeklerle), bilmediklerinizi öğreterek geliştiriyor.

_______________________
ALLAH MUSA AS. İÇİN KİTABI VE FURKAN’I; MUHAMMED AS. İÇİN DE KİTABI VE HİKMETİ VERDİK, buyurur?!

Hikmet: Aynen ‘Koruyucu Hakimlik’ gibi bir şeydir. Müminlerin başına kötü işler gelmeden bir uyarı anlamındadır. Şunları şunları yapmayın, şunları şunları yapın gibi.

Musa as. için Kitabı verdik dedikten sonra neden Furkan diyor?!

Furkan’ın anlamına baktığımızda: Hak ile Batılı, Gerçek ile Yalan, Doğru ile Yanlışı ayırdedici bir özellik olduğunu görürüz.

Sonra Allah bir ayetinde: Allah’tan gereği gibi sakınan (takvâ sahibi) müminlere de Furkan Özelliği vereceğini söyler?!

Benim burada dikkat çekmek istediğim konu ise Musa as.’a Furkan, Muhammed as.’a Hikmet verdiğini dile getirir. Yani Kitap ve Furkan, Kitap ve Hikmet?!

Hani geleneksel anlayışta Hikmet denince hemen Sünnet ve dolayısıyla Hadislere gönderme yaparlar ve Hadilerin de Kur’an gibi Peygamberimize vahyedildiği (vahy-i gayr-i metluv) söylenir ya?!

Allah; Furkan’a (hakkı batıldan ayırdedici özellik) bu anlamı yüklediyse Hikmet’e ne anlam yüklediğini açıklamamış olabilir mi?!

Hikmet: Kitaba göre doğru hüküm, isabetli karar verebilme yeteneği, özelliği; sorunlara Kitap’tan çözüm önerileri çıkarabilme yetisi olarak anlamakta fayda var, biz böyle anlıyoruz.

Aşağıda verdiğimiz BAĞLANTILI AYETLERİ okuduğunuzda gerçeği görürsünüz.

PEK ÇOK NEBİ’YE HİKMET VERİLDİĞİ İFADE EDİLİR!

Allah’ın adıyla;

Enbiya 48

VE GERÇEK ŞU Kİ Biz Musa’ya ve Harun’a, Furkan’ı (gerçekle yalanı ayırdedici özelliği olanı) verdik; korunup sakınanlar için bir ışık ve bir öğüt olarak…

Bağlantılı Ayetler: 2/53 3/4 2/257 5/15 5/16 7/144 7/145 14/5 57/7 57/9

https://www.sadikturkmenmeali.com/enbiya-48/

Bakara 53

HANİ Musa’ya o Kitabı ve Furkan’ı vermiştik… Umulur ki, hidayete erip doğru yolu bulursunuz (diye).

Bağlantılı Ayetler: 3/3 3/4 21/48

https://www.sadikturkmenmeali.com/bakara-53/

Meryem 12

(BÜYÜDÜĞÜNDE): ”Ey Yahya! Kitabı kuvvetlice tut” (dedik). Daha çok gençken ona Hikmeti verdik (problem çözme bilimini öğrettik).

Bağlantılı Ayetler: 6/85 6/89 3/35 3/41 19/2 19/15 21/89 21/90

https://www.sadikturkmenmeali.com/meryem-12/

Zuhruf 63

İSA açık delillerle gelince dedi ki: “Size ‘Hikmet’i getirdim. Size hakkında ayrılığa düştüğünüz şeylerden bir kısmını açıklamak için geldim. Allah’tan sakının ve bana uyun!

Bağlantılı Ayetler: 3/48 3/55

https://www.sadikturkmenmeali.com/zuhruf-63/

Bakara 129

“Rabbimiz! İçlerinden onlara bir elçi gönder; onlara ayetlerini okusun, onları Kitap ve Hikmet / Bilim ile (eğitim öğretime tabi tutarak) onları geliştirsin ve onları[n başlarına gelebilecek] her türlü kötülüğe karşı uyarsın. Şüphesiz Sen mutlak güç sahibisin, doğru hüküm / isâbetli karar verensin.”

Bağlantılı Ayetler: 2/151 3/164 62/2

https://www.sadikturkmenmeali.com/bakara-129/

Bakara 151

Size kendi içinizden bir Rasûl gönderdi; size ayetlerini okuyor, sizi (başınıza gelebilecek) her türlü kötülüğe karşı uyarıyor, ve sizi; Kitap ve Hikmet ile (problem çözme bilimi ve bilimsel gerçeklerle), bilmediklerinizi öğreterek geliştiriyor.

Bağlantılı Ayetler: 2/129 3/164 62/2

https://www.sadikturkmenmeali.com/bakara-151/

HZ. MUHAMMED SAV.’E DE AYNI ŞEKİLDE KİTAP VE HİKMET’İ İNDİRDİK, BUYURUR!

Nisa 113

(EY MUHAMMED!) Hani; Allah’ın sana lütuf ve merhameti sayesinde onlardan bir grubun seni saptırma / yolundan çevirme / vaz geçirme girişimine izin vermedin. Halbuki onlar ancak kendilerini saptırırlar sana hiçbir zarar veremezler. Allah sana kitabı (Kur’an’ı) ve Hikmet’i (insanlara faydalı olan çözüm önerilerini) indirmiş ve sana bilmediğin şeyleri öğretmiştir. Allah’ın sana lütfu çok büyüktür.

Bağlantılı Ayetler: 2/269 5/105 17/73 17/74

https://www.sadikturkmenmeali.com/nisa-113/

Bakara 152

Öyleyse yalnız Beni zikredin (ne emrettiğimi hatırlayın) ki, Ben de sizi (af ve bağışlama ile) zikredeyim/hatırlayayım. Bana şükredin, sakın nankörlük etmeyin.

Bakara 153

EY İMAN EDENLER! Sabrederek ve salâtı ikâme ederek / na-mazı gereği gibi kılarak Allah’tan yardım dileyin. Şüphe yok ki, Allah sabredenlerle / zorluğa tahammül edenlerle beraberdir.

Bakara 154

Allah yolunda öldürülenlere; “Ölüler (cennet nimetlerinden istifade edemeyenler)” demeyin. Hayır, onlar diridirler (cennette nimetlerden istifâde ederler). Ancak siz bunu bilemezsiniz.

Bakara 155

Sizi biraz korkudan, açlıktan, (biraz da) mallardan, canlardan ve ürünlerden eksiltme ile kesinlikle açığa çıkarırız. Sabredenleri müjdele!

Bakara 156

Onlar ki; kendilerine bir musibet geldiği zaman: “Şüphesiz zaten biz O’na aidiz ve yine O’nun huzuruna döneceğiz”[*]

Kısa Tefsirli Meal:

Onlar (o iman edenler) ki, kendilerine (kendi başlarına azab, afet veya yakınlarına ölüm gibi) bir musibet geldiği zaman: “Şüphesiz zaten biz O’na aidiz / O’nun mülküyüz / O’ndan geldik (bizi beden olarak O yarattı, bizim için yarattığı ruhumuzu bu bedene O yükledi, giydirdi, bedenimizle bütünleştirdi) ve (sonunda hesap vermek üzere) O’nun huzuruna döneceğiz, varacağız (bedenimizi ve ruhumuzu O’na teslim edeceğiz!)”

_____________________
[*] Şirk zihniyeti mensupları tasavvufçular bu ayeti çok yanlış yorumlarlar: Biz O’ndan geldik ve yine O’na döneceğiz, derken zaten biz Allah’tan bir cüz’üz / parçayız ve yine O’nda bütünleşeceğiz şeklinde anlar ve anlam verirler. Çünkü Allah; kendinden bir parça olarak yarattığı insana kendi Ruhundan üflemiştir diye de bir inançları olduğu için bu grup Allah insanı yarattıktan sonra bizzat Allah kendi ruhundan yarattığına üfledi derler. Bu şirk kökenli bir inançtır.

Allah ki; hiçbir yarattığına benzemez ve hatta herşeyden münezzehtir diye de bir inançları olmasına rağmen. Allah’a bir RUH atfederler. Oysa RUH Allah’ın emrindendir, yarattığı bir varlıktır.

Allah insanı yarattı ve her bir yarattığı insan için de ona özel yarattığı ruhlarını o insanların bedenlerine giydirdi, üfledi, bütünleştirdi şeklinde anlamak İMANDANDIR?!

ŞÖYLE BİR SORU DA SORULABİLİR:

Allah’tan geldik, Allah’a döneceğiz ayetini nasıl anlayacağız? Allah şu an başka bir yerde de ölünce biz ona mı kavuşacağız?

Yine kısa bir cevap verecek olursak:

“Ayetin “Biz, Allah’a aidiz.” kısmı, bizim, Allah’ın mülkü olduğu­muzu itiraftır. “Zaten, ona döneceğiz.” kısmı ise öleceğimizi ve fâni olduğumuzu ikrardır.

Allah’a dönmek, mekâna veya cihete geçmek manasında değil­dir. Çünkü bu Allah hakkında imkânsızdır.

Daha doğrusu bundan murat kulun, Allah’tan başka hiç kimsenin hüküm sahibi olamayacağı bir yere varacağı­dır. Bu da âhiret yurdudur.

Çünkü o zamanda, onlara hiçbir kimse ne bir fay­da verebilecek, ne de bir zararı savuşturabilecektir.

Fakat dünyada bulundukları müddet esnasında ise, zahire göre Allah’tan başkaları onlara zarar ve fay­da verebilir.

İşte Cenâb-ı Hak bunu, kendisine bir rücû (dönüş) olarak kabul etmiştir.

Nitekim Arapça’da “Melik’e ve devlete dönülür, varılır” denilir.

Bundan mak­sat, “ona intikal edilir, gidilir” manası olmayıp, “onun kudretine başvurulur ve anlaşmazlık ona götürülür” demektir.”

Buna benzer bir ifadenin yer aldığı Bakara suresinin 46. Ayeti üzerine de şunlar söylenebilir:

Bakara 46: “O kimseler ki; Rablerine kavuşacaklarını ve gerçekten O’nun huzuruna döneceklerini çok iyi bilirler.”

“Allah’a rücû etmekten maksat, insanların Allah’tan başka bir sahibi olmadığı, O’ndan başka hiç kimsenin insanlara herhangi bir fayda ve zarar veremediği bir yere rucu etmektir. Nitekim onlar, ilk yaratılışlarında da böyleydiler. Böylece onların ilk önce oldukları hale döndürülüşleri, Allah’a rücu kabul edilmiştir. Çünkü onlar, hayattayken, her ne kadar Allah bütün hallerde onların sahipleri idiyse de, O’ndan başka varlıklar hükmediyor ve onlara (zahiren) zarar ve fayda verebiliyordu.”

Bakara 157

İşte onlara (o müminlere) Rablerinden bağışlanmalar ve rahmet vardır ve onlar, doğru yolu (doğru hayat tarzını) bulanların ta kendileridir.

Bakara 158

SAFA ile Merve, Allah’ın (dininin) sembollerindendir. Onun için her kim Beyt’i hacceder veyahut umre yaparsa, bu ikisini tavaf etmesinde ona günah yoktur. Kim kendiliğinden bir hayır işlerse, şüphesiz Allah; onu çok iyi bilir, karşılığını verir.

Bakara 159

GERÇEKTEN indirdiğimiz açık ayetleri ve hidayeti (doğru hayat tarzını), kitapta insanlara açıkladıktan sonra gizleyenlere, işte onlara Allah da lânet eder ve tüm lânet edebilenler de onlara lânet ederler.

Bakara 160

Ancak tövbe edenler, durumlarını (kendilerini/kişiliklerini) düzeltenler ve (gerçeği) açıklayanlar müstesnâdır ki; işte Ben, onların tövbelerini kabul ederim. Ben tövbeleri çok kabul eden ve çok merhamet edenim.

Bakara 161

Muhakkak kâfir olup da (tövbe etmeden) kâfir olarak ölenlere, işte onlara Allah’ın, meleklerin ve bütün insanların lâneti vardır.

Bakara 163

İLAHINIZ BİR TEK İLAH[Allah]’TIR! O’ndan başka İlah / Otorite / Güç ve Gerçek Kudret Sahibi yoktur. Rahman’dır (iyiliği sonsuzdur), Rahim’dir (ikramı bol olandır).

Bakara 164

ŞÜPHESİZ göklerin ve yerin yaratılışında; gece ile gündüzün birbirini takip edişinde, insanlara menfaat veren şeyle akıp giden gemilerde, Allah’ın gökten indirip de onunla ölü toprağı diriltip orada her türlü / her çeşit mahlukatı / canlıyı yaymasında, rüzgarları evirip çevirmesinde ve gökle yer arasında emre hazır bekleyen bulutta, akıllarını çalıştıran bir toplum için deliller vardır.

Bakara 165

İnsanlardan kimileri vardır ki, (Allah’a ulaşmak için Allah’tan başka aracılar edinerek) Allah’a ortaklar koşarlar ve onları Allah’ı sever gibi (hatta daha da çok) severler. İman edenler ise en çok Allah’ı severler. Eğer zulmedenler azabı gördükleri zaman bütün kuvvetin Allah’a ait olduğunu görmüş olsalardı! Şüphesiz ki, Allah’ın azabı çok şiddetlidir.

Bakara 166

O zaman, kendilerine uyulanlar o gün azabı görünce, kendilerine uyanlardan uzaklaşacaklar, aralarındaki bütün bağlar kopacaktır.

Bakara 167

Uyanlar şöyle derler: “Bizim için, bir dönüş olsa da bizden uzaklaştıkları gibi, biz de onlardan uzaklaşsaydık!” Böylece Allah; onlara, bütün yaptıklarını pişmanlıklar olarak gösterir. Ve onlar cehennemden çıkacak da değillerdir.

Bakara 168

EY İNSANLAR, yeryüzündeki şeylerin helâl ve temiz olanlarından yiyin. Şeytanın (ve ona uyanların) adımlarını izlemeyin. Çünkü o, sizin için apaçık saldırgan bir düşmandır.

Bakara 169

O (şeytan) size ancak kötülüğü ve fahşayı / hayasızlığı ve bilmediğiniz şeyleri, Allah’a karşı söylemenizi / iftira etmenizi emreder (fısıldar).

Bakara 170

Onlara: “Allah’ın indirdiğine uyun” denildiği zaman; “Hayır biz, atalarımızı üzerinde bulduğumuz şeye uyarız” derler. Peki ya ataları, akıllarını işletmeyen ve doğru yolu bulamayan kimseler olsalar da mı, (onlara uyacaklar)?

Bakara 171

Kâfirlerin hali, bağırıp çağırmadan başka bir şey duymayan, hayvanlara haykıran o kimsenin (çobanın) hali gibidir. Onlar (o kâfirler) sağırlar, dilsizler ve körler gibidirler. Artık onlar anlamak istemiyorlar.

Bakara 172

Ey iman edenler, size rızık olarak verdiklerimin temizlerinden yiyin. Allah’a şükredin, eğer yalnız O’na kul iseniz!..

Bakara 173

Allah size ancak ölüyü, kanı, domuz etini ve Allah’tan başkası (putları) adına kesileni haram etmişti. Ama kim mecbur olur da istismar etmeksizin ve zaruret ölçüsünü aşmaksızın yemek zorunda kalırsa, ona günah yoktur. Şüphesiz Allah; çok bağışlayandır, çok merhamet edendir.

Bakara 174

ALLAH’ın Kitap’tan indirdiği şeyleri gizleyip de, onunla az bir değeri/dünyalığı satın alanlar var ya, işte onlar karınlarına ancak ateş dolduruyorlar. Allah kıyamet gününde onlarla konuşmaz ve onları temize çıkarmaz. Onlar için çok acıklı bir azap vardır.

Bakara 175

İşte bunlar hidayeti verip sapıklığı, bağışlanmayı verip azabı satın alanlardır. Onlar ateşe karşı ne kadar da dayanıklıdırlar(!)

Bakara 176

Bu da Allah’ın, Kitabı hak / gerçek olarak indirmiş olması sebebiyledir. Kitap konusunda anlaşmazlığa düşenler ise derin bir ayrılık içindedirler.

Bakara 177

İYİLİK yüzlerinizi doğu ve batı taraflarına çevirmeniz değildir. Asıl iyilik; “Allah’a, ahiret gününe, meleklere, kitap ve Nebilere iman edenlerin; mala olan sevgilerine rağmen onu yakınlarına, yetimlere, yoksullara, yolda kalmışa, isteyene ve (elleri altında olup özgürlükleri için) kölelere / esirlere verenlerin; namazı gereği gibi kılan, zekatı (çalışıp üreterek) veren, antlaşma yaptıklarında sözlerini yerine getirenlerin ve zorda, hastalıkta ve savaşın kızıştığı zamanlarda birra [iyilikle tahammül] edenlerin tutum ve davranışlarıdır (asıl iyilik).” İşte bunlar doğru olanlardır. İşte bunlar Allah’a karşı gelmekten sakınanların ta kendileridir.

Bakara 178

EY İMAN EDENLER! Öldürülenler hakkında size kısas farz kılındı. Hür, köle/esir ve kadın olması fark etmez!.. Ancak öldüren kimse, kardeşi (öldürülenin varisi, velisi) tarafından affedilirse, örfe uygun yol izlemek ve güzellikle diyet ödemek gerekir. Bu, Rabbinizden bir hafifletme ve rahmettir. Bundan sonra haddi aşana çok acıklı bir azap vardır.

Bakara 179

Ey akıl sahipleri! Kısası uygulamada sizin için hayat vardır. Umurlur ki (suç işlemeyerek) korunursunuz.

Bakara 180

SİZDEN BİRİNİZE ölüm gelip çattığı zaman, eğer geride bir hayır (mal) bırakmışsa; anaya, babaya ve yakın akrabaya meşru bir tarzda o vasiyette bulunması;-Allah’a karşı gelmekten sakınanlar üzerinde bir hak olaraksize farz kılındı.

Bakara 181

Her kim işittikten sonra vasiyeti değiştirirse, günahı ancak onu değiştirenlerin boynunadır. Şüphesiz Allah; hakkıyla işitendir, hakkıyla bilendir.

Bakara 182

Vasiyet edenin hataya meyletmesinden ve günaha girmesinden korkan bir kimse, (tarafların) aralarını düzeltirse ona hiçbir günah yoktur. Şüphesiz Allah; çok bağışlayandır, çok merhamet edendir.

Bakara 183

EY İMAN EDENLER! Allah’a karşı gelmekten sakınmanız için oruç, sizden öncekilere farz kılındığı gibi size de farz kılındı.

Bakara 184

Oruç, sayılı günlerdedir. Sizden kim hasta ya da yolculukta olursa, tutamadığı günler sayısınca başka günlerde tutar. Oruca gücü yetmeyenler ise bir yoksula yedirerek fidye verir. Bununla birlikte, gönülden kim bir iyilik yaparsa o kendisi için daha hayırlıdır. Eğer bilirseniz oruç tutmanız sizin için daha hayırlıdır.

Bakara 185

(O sayılı günler), insanlar için bir hidayet rehberi; doğru yolun ve hak ile batılı birbirinden ayırmanın apaçık delilleri olarak, Kur’an’ın kendisinde indirildiği Ramazan ayıdır. Öyle ise içinizden kim bu aya ulaşırsa onu oruçla geçirsin. Kim de hasta veya yolcu olursa, tutamadığı günler sayısınca başka günlerde tutsun. Allah sizin için kolaylık istiyor, zorluk istemiyor. Bu da sayıyı tamamlamanız ve hidayete ulaştırmasına karşılık, Allah’ı yüceltmeniz ve şükretmeniz içindir.

Bakara 186

KULLARIM Beni senden sorarlarsa, (bilsinler ki), gerçekten Ben (onlara çok) yakınım. Bana dua edince (Benden isteyince), dua edenin duasına (isteğine) icabet eder / cevap / karşılık veririm. O halde, doğru yolu bulmaları için Benim davetime uysunlar, Bana iman etsinler.

Bakara 187

ORUÇ GECESİNDE eşlerinize yaklaşmak size helal kılındı. Onlar size örtüdürler, siz de onlara örtüsünüz. Allah kendinizi aldatmakta olabileceğinizi bildiği için tövbenizi kabul etti ve sizi bağışladı. Artık eşlerinize yaklaşın ve Allah’ın sizin için izin vereceği şeyi dileyin. Şafağın aydınlığı gecenin karanlığından ayırt edilinceye (yani tan yeri ağarıncaya) kadar yiyin için. Sonra da akşama kadar orucu tam tutun/tamamlayın. Bununla birlikte, siz mescitlerde itikafta iken eşlerinize yaklaşmayın. Bunlar Allah’ın koyduğu sınırlardır. Bu sınırlara yaklaşmayın. (Allah’ın sınırları/önerileri, insanların yararınadır). Allah’ın önerilerine karşı gelmekten sakınmanız için, ayetlerini insanlara böylece açıklar.

Bakara 188

ARANIZDA birbirinizin mallarını haksız yere yemeyin. İnsanların mallarından bir kısmını, bile bile günaha girerek yemek için, onları hakimlere vermeyin.

Bakara 189

SANA hilâl[şekil]leri[nden] soruyorlar. De ki: “Onlar insanlar ve hac için vakit ölçüleridir. İyilik evlere kapı dışında arka taraftan / pencerelerinden girmeniz değildir. Ama iyi davranış takva sahibi (Allah’a karşı gelmekten sakınan) insanın davranışıdır. Evlere kapılarından girin. Allah’a karşı gelmekten sakının ki, kurtuluşa eresiniz.

Bakara 190

SİZİNLE SAVAŞANLARA karşı siz de Allah savaşmanıza izin verdiği için savaşabilirsiniz. Ancak aşırı gitmeyin / haksızca saldırmayın. Çünkü Allah saldırganları / aşırıları sevmez.

Bakara 191

Onları (teröristleri; terör saldırısı sırasında ya da saldırmadan önce terör yuvalarında veya size karşı savaş açanları sizinle savaş hâlinde iken savaş ortamnda her) nerede yakalarsanız / bulursanız etkisiz hâle getirin. Sizi çıkardıkları yerden (şehrinizden) siz de onları çıkarın. Fitne (insan hakları ihlâlleri) bir adamı öldürmekten daha çok eziyet verir. Yalnız Mescid-i Haram yanında / şehrinizde onlar sizinle savaşmadıkça siz de onlarla savaşmayın. Sizinle savaşırlarsa (siz de savaşıp) onları etkisiz hâle getirin. Kâfirlerin / gerçeği gizleyenlerin cezası böyledir.

Bakara 192

Eğer onlar (savaştan ve küfürden) vazgeçerlerse, (şunu iyi bilin ki) Allah çok bağışlayandır, çok merhamet edendir.

Bakara 193

Fitne / zulüm / şirk (insan hakları ihlâlleri) kalkıncaya ve din (insan hak ve özgürlükleri gereğince saldırganlara ne yapılacağını ifâde eden hukuk düzeni) Allah’ın önerdiği şekilde oluncaya kadar onlarla savaşın. Eğer (sizinle savaşa) son verirlerse zalimlerden başkasına düşmanlık yoktur.

Bakara 194

HARAM ay haram aya karşılıktır. Hürmetler (saygı gösterilmesi gereken şeyler) karşılıklıdır. Kim size saldırırsa, size saldırmasına karşılık siz de ona karşı kendinizi savunun. Allah’tan korkun ve bilin ki, Allah takva sahipleri ile beraberdir.

Bakara 195

Allah yolunda harcayın (harcayabilmek için üretimi artırın). Kendinizi, (kültürel, siyasi, iktisadi, askeri pasiflikle) tehlikeye atmayın. İyilik edin, şüphesiz Allah iyilik edenleri sever.

Bakara 196

HACCI ve Umreyi Allah için tamamlayın![1] Eğer (hac ve umre için) engellenirseniz, gücünüzün yeteceği bir hedy (hacıların harem bölgesinde kestiği / kurban bayramında kesilecek kurbanı) yollayın. Hedy’in mahilli[2] (kurban kesim vakti veya kurban kesim yerine) erişinceye kadar başlarınızı tıraş etmeyin. Sizden kim hasta veya başından rahatsız olursa, ona oruçtan yahut sadakadan veyahut kurbandan fidye vardır. (Hac ve umre için) bir engel kalmadığı zaman; hacdan önce umre yapacak kimse, gücünün yettiği cinsten (Kâbe’ye Hac zamanı gelenlere ziyafet vermek için) bir kurban kessin! Kim de buna imkân bulamaz / güç yetiremezse; hacta üç, döndüğü zaman da yedi gün oruç tutar. Bunlar tam on gündür. Bu, ailesi Mescid-i Haram’da ikâmet etmeyen içindir. Allah’tan korkun! Bilin ki Allah’ın azabı şiddetlidir.[3]

______________________
[1] Bu ayet indiğinde hac ve umre yapanların eksik bıraktıkları görev sa’y idi. Burada emredilen, o görevin mutlaka yapılmasıdır. Cahiliye Arapları, Safa ile Merve tepelerine İsaf ve Naile adında iki put koymuştu. Müslümanlar bu yüzden sa’yi terk ettiler (İbn-i Hacer el-Askalânî, Feth’ul-Bârî Şerhu Sahîh’il- Buhârî).  Bu ayet, sa’yin o putlarla bir ilgisinin olmadığını bildirmektedir. “Haccı ve umreyi Allah için tamamlayın” Bakara 2/196 ‘da geçen: “HACCI ve Umreyi Allah için tamamlayın” emri de sa’yi terk etmenin, bu iki ibadet için eksiklik olduğunu, mutlaka yapılması gerektiğini yani haccın ve umrenin birer farzı olduğunu bildirmiştir.

[2] Hedy, hacıların harem bölgesinde kestiği kurban bayramı kurbanıdır. Mahill, kesim vakti veya kesim yeri demektir. Hedyin kesim yeri harem bölgesi, kesim vakti de kurban bayramı günleridir (Hac 22/28). Harem bölgesine girmek için bir engel çıkarsa yanında kurbanı olanlar, onları harem dışında kesilebilirler. Nitekim Mekke’ye girmesi engellenen Nebimiz ve yanında kurban olan ashabı, kesme zamanı gelince kurbanını Hudeybiye’de kesmişlerdir (Fetih 48/25). Bu da gösteriyor ki bu ayetteki mahill, kesme yeri değil kesme zamanıdır.

[3] Çetin, ayetteki ( شديد = şedîd )in karşılığıdır. Şedîd, ‘güçlü bağla bağlı’ anlamındadır. Allah, vereceği cezayı, kulunun suçuna bağlamıştır. (En’âm 6/160)

Bakara 197

HAC (ayları) bilinen/belli aylardadır. Kim bunlarda/bu aylarda, hacca başlarsa/hac yapmayı kararlaştırırsa; hacda kadına yaklaşmak, günah işlemek ve tartışmak yoktur. Hayırdan ne yaparsanız, Allah onu bilir. Azık edinin, şüphesiz azığın en hayırlısı takvâdır. Ey akıl sahipleri, Benden korkun!

Bakara 198

(Hacda) Rabbinizden bir lütuf istemenizde / ticaret yapmanızda size bir günah yoktur. Arafat’tan ayrılıp (Müzdelife’ye) akın ettiğinizde Allah’ı Meş’ar-ı Haram’ın (Müzdelife’nin) yanında hatırlayın / bolca anın. Şüphesiz bundan önce sapıklardan idiniz.

Bakara 199

Sonra insanların akın ettiği yerden siz de akın edin. Allah’tan mağfiret/bağışlanma dileyin. Şüphesiz Allah; çok bağışlayan, çok merhamet edendir.

Bakara 200

Hacda yapmanız gereken ibadetleri[1] yerine getirirken[2] Allah’ı, babalarınızdan öğrendiğiniz gibi,[3] hatta daha güçlü dualarla anın. İnsanlardan kimi der ki: “Rabbimiz! Bize ne vereceksen, bu dünyada ver!” Onun ahiretle ilgili bir kazanımı olmaz.

_____________________
[1] Ayetteki menâsik kelimesi, hac sırasında yapılan ibadetler, o ibadetlerin yapıldıkları yer ve zamanlar anlamındadır. İbrahim aleyhisselam, Nuh tufanında yıkılan Kâbe’yi eski temelleri üzerine yeniden inşa edince: “(Rabbimiz) Bize menâsikimizi göster” (Bakara 2/127–128) diye dua etmiş ve o ibadetleri oralarda yapmıştı. O yerler Arafat, Müzdelife, Cemerât, Safa, Merve ve Kâbe’dir. Buralara makam-ı İbrahim de denir (Bakara 2/125).

[2] (Kaza = قضي ) kelimesi bir işi tam ve sağlam yapma ve hedefine ulaştırma anlamındadır (Mekâyîs).

[3] Ayetin açılımı şöyledir: “Allah’ı babalarınızdan öğrendiğiniz gibi hatta daha güçlü anın.”

” كذكركم  آباءكم وهم يذكرون الله أَوْ أَشَدَّ ذِكْرًا ”

Gelenekte bu ayete şöyle anlam verilir: “Hac ibadetinizi bitirdiğinizde, babalarınızı andığınız gibi, hatta ondan daha kuvvetli bir anışla Allah’ı anın.” Hac ibadeti bittikten sonra yapılacak böyle bir görev yoktur. Ayrıca Allah’ı anma ile babaları anma arasında bir kıyaslama da kabul edilemez. Mekkelilerin babaları İbrahim ve İsmail aleyhisselam ve onların orada yaptığı dualarla ilgili ayetler şunlardır: Bakara 2/125; Bakara 2/126;  Bakara 2/127; Bakara 2/128.